Tekort aan woonzorglocaties voor ouderen: waar loopt het vast?

Nederland vergrijst snel. Steeds meer ouderen willen zo lang mogelijk zelfstandig wonen, maar dan wel in een woning die daarbij past en met zorg dichtbij als dat nodig is. De ambities om daarvoor te bouwen zijn groot, maar de praktijk blijft achter. Wat is de opgave, waar loopt het vast en wat kan wél snel?

De opgave: 290.000 woningen tot 2030

In het programma Wonen en zorg voor ouderen hebben Rijk, gemeenten, corporaties en zorgpartijen afgesproken dat er tot en met 2030 ongeveer 290.000 geschikte woningen voor ouderen bij moeten komen. Die opgave bestaat uit drie delen:

• 170.000 nultredenwoningen: woningen zonder trappen, waar ouderen langer zelfstandig kunnen blijven wonen;
• 80.000 geclusterde woonvormen: woningen bij elkaar met ontmoetingsruimte en vaak zorg in de buurt;
• 40.000 verpleegzorgplekken: woonplekken voor ouderen die intensieve zorg nodig hebben.

De bouw blijft achter

De cijfers laten zien dat die ambitie onder druk staat. Eind 2025 stonden er volgens de Landelijke Monitor Voortgang Woningbouw plannen voor slechts zo'n 186.000 van deze woningen, en dan nog met een looptijd tot en met 2034. In april 2026 stelden Tweede Kamerleden opnieuw vragen over de achterblijvende bouw van zorgwoningen voor ouderen.

Ook bij kleinschalige woonzorg vlakt de groei af. Nederland telt inmiddels 715 kleinschalige woonzorglocaties met samen ruim 16.000 appartementen, waar ouderen wonen met zorg en ondersteuning die de hele dag beschikbaar is. Na jaren van sterke groei komen er minder nieuwe locaties bij.

Waar loopt het vast?

De oorzaken zijn bekend en versterken elkaar:

• Tekort aan geschikte locaties. Bouwgrond is schaars en gaat vaak naar reguliere woningbouw.
• Netcongestie. Op veel plekken kan een nieuw gebouw niet of pas laat worden aangesloten op het stroomnet.
• Personeelstekort. Zonder zorgpersoneel kan een nieuwe locatie niet open.
• Onzekere bekostiging. Onduidelijkheid over toekomstige vergoedingen maakt aanbieders voorzichtig met langjarige investeringen.
• Afstemming. Volgens onderzoekers is betere samenwerking tussen gemeenten, zorgkantoren en aanbieders nodig om locaties van de grond te krijgen.

Ook in de beleggingsmarkt is dit zichtbaar. In de eerste helft van 2026 werd in Nederland voor € 347 miljoen aan zorgvastgoed verhandeld. Volgens Capital Value stagneert de groei vooral door een gebrek aan nieuwbouwprojecten. Zorgaanbieders waren in die periode zelf de grootste kopersgroep, goed voor ongeveer een kwart van het volume.

Nieuwe wetgeving helpt bij de regie

Er komt wel meer sturing. Met de Wet versterking regie volkshuisvesting moeten gemeenten in hun volkshuisvestingsprogramma laten zien hoe zij voorzien in de woonbehoefte van ouderen. Daarnaast worden eisen voor nultredenwoningen en zorggeschikte woningen vastgelegd in het Besluit bouwwerken leefomgeving. Lees meer in ons artikel over de Wet versterking regie volkshuisvesting.

Bestaand vastgoed: sneller beschikbaar

Nieuwbouw alleen gaat het tekort niet oplossen. Een groot deel van de oplossing ligt in gebouwen die er al staan: voormalige scholen, kantoren, grote woonhuizen, boerderijen en oude zorgpanden. Transformatie heeft een aantal voordelen:

• Snelheid. Er is geen grondpositie of volledig nieuwbouwtraject nodig; afhankelijk van het pand en de bestemming kan een locatie binnen enkele maanden tot een jaar klaar zijn.
• Ligging. Bestaande panden staan vaak midden in een dorp of wijk, met voorzieningen op loopafstand. Dat past bij kleinschalig wonen.
• Karakter. Een karakteristiek pand voelt voor bewoners eerder als thuis dan een nieuw complex.

Wel vraagt transformatie om een goede voorbereiding: is het gebruik planologisch toegestaan, wat is er nodig voor brandveiligheid en toegankelijkheid, en past de indeling bij het zorgconcept van de aanbieder?

Hoe Plekvoorzorg helpt

Plekvoorzorg zet bestaand vastgoed om in kleinschalige woonzorglocaties en levert die turn-key op aan zorgaanbieders, met langjarige huurafspraken. Zo komen er sneller plekken bij, op de plekken waar ze nodig zijn. Bent u ouderenzorgaanbieder op zoek naar een locatie, of heeft u een pand dat geschikt kan zijn? Neem contact met ons op.